Een leven lang leren, is scholing ook geschikt voor docenten?

joanneheidingadocenten, motivatie, professionaliserenLeave a Comment

scholing

Bron: The landscape of learning

We zijn weer begonnen! En ik ben vol in de wereld van de docentprofessionalisering gedoken. Waar ik eerst ‘alleen’ een training blended learning gaf bij De Haagse Hogeschool, mag ik nu ook andere cursussen en leergangen coördineren. De hogeschool stroomt vol met studenten, docenten en goede voornemens voor dit schooljaar.  Ook de scholing voor docenten, ondersteunend personeel en leidinggevenden is opgestart met de nodige inwerkprogramma´s en een mooi cursusaanbod voor het komende schooljaar.

Primaire proces

Als onderdeel van het primaire proces, dus als docent, zag ik een heel andere kant van de organisatie dan op de plek waar ik nu zit bij HRM. Mijn werkritme als docent werd bepaald door het rooster, lesvoorbereiding, vergaderen en oh ja, de administratie. Nu ik niet direct betrokken ben bij dit proces, zie ik een hele andere kant van de Haagse Hogeschool, waar hard gewerkt wordt aan lange en complexe beleidslijnen, nagedacht wordt over de groei en ontwikkeling van de school als geheel en waar interne communicatie veel aandacht vraagt. Daarom denk ik daar nu ook over na en zoek ik naar de beste manier om docenten aan het  leren te krijgen.

Motivatie

Wat motiveerde mij om (weer) een cursus of opleiding te gaan doen? En hoe zorgde ik ervoor dat er tijd voor was? Ik vind het heerlijk in een klas te gaan zitten en te leren van een expert, op een voor mij relevant vakgebied. Ik voel mij snel verbonden met het onderwerp en ik wil de opdrachten zo optimaal mogelijk maken. Én ik zorgde ervoor dat mijn leidinggevende wist dat ik een (eeuwige) opleidingsbehoefte heb. Ik heb een groepje mensen om mij heen, die dezelfde drive voelen, maar ook een grotere groep die helemaal geen zin heeft om (formeel) te gaan leren. Waar komen die verschillen toch vandaan en hoe kan ik docenten motiveren om zich verder te ontwikkelen?

Leerstrategieën

Deze blog is meer een overpeinzing dan een wetenschappelijk onderbouwd verhaal, maar ik denk dat iedereen wil leren, en dat de manier waarop zeer bepalend is. Ik vind het leuk om formeel, in de klas, georganiseerd in een cursus of iets dergelijks, te leren. Anderen willen juist liever ‘on the job’ met directe feedback leren en ontwikkelen. Mijn inziens is het verder ontwikkelen van performance support voor docenten een grote kans voor de hogeschool en eigenlijk de meeste organisaties. Een andere vorm is het sociaal leren, ook hier zie ik grote kansen voor bijna elke organisatie. Leren van je peers en het uitwisselen van je fouten en successen is zeer effectief. Feedback lijkt toch wel het toverwoord te zijn bij (sociaal) leren, en hierin zijn allerlei variaties mogelijk: expert feedback, peer feedback, geschreven feedback, zelfreflectie etc.

E-learning

En dan hebben we nog e-learning. . . online, interactief en on demand leren lijkt de ideale oplossing. Zeker als er een sterk sociaal aspect in het e-learning programma is opgenomen. Ik denk dat e-learning modules een grote kans zijn voor docentprofessionalisering, mits deze geborgd zijn in het gehele onderwijsprogramma. E-learning werkt minder goed als deze alleen wordt gebruikt om de ‘winkel’ te vullen. Het vraagt, net zoals een gewone cursus, een sterk didactisch en blended plan.

Tijd

Ondanks dat docenten wel willen leren, zitten de (online) cursussen en leernetwerken niet elke periode vol. Er speelt namelijk nog een belangrijke factor, die altijd weer terugkomt: tijd . . . Het kost tijd om te leren en het geleerde te verwerken. Het is aan de docent om deze tijd te vragen, de leidinggevende moet het vrijmaken en dan moet er ook echt actie ondernomen worden. Ik heb vaak genoeg gezien dat scholingsuren toch opgaan aan het ontwikkelen van een nieuwe module, begeleiden van een afstudeerder of een ander project. Dat is ook allemaal heel belangrijk, maar scholing heeft een lange termijn effect, dat uiteindelijk waardevoller is dan het oplossen van ad hoc taken.

Scholing

Ik ben docent omdat ik leren zo belangrijk vind, niet alleen voor studenten, maar juist ook voor mijn collega’s. Jezelf verder ontwikkelen en professionaliseren vraagt tijd en moeite, geeft daarnaast voldoening en zorgt ervoor dat de kwaliteit van het werk beter wordt. En soms is het ook goed om even student te zijn, pas op de plaats te maken en aan je eigen ontwikkeling te werken. Dat geeft een frisse blik op je eigen praktijk en de motivatie om (nog) beter te worden in dat wat je doet!

Kennis en vaardigheden delen in een organisatie

joanneheidingaleren, professionaliserenLeave a Comment

delen-social-media

Bron: www.ttmcommunicatie.nl

Wat drijft mensen om kennis en ervaringen te delen of dat juist niet te doen? Vorige week sprak ik hierover met Ilya van Marle, professioneel kijker en gepassioneerd over kennisdelen. Waar de ene organisatie een top-down benadering nodig heeft om medewerkers hun kennis te laten delen, zie ik bij andere organisaties dat medewerkers bijna als vanzelf zoeken naar verbinding en uitwisseling.

Bart Lamboo (2018) heeft onlangs onderzoek gedaan naar blended learning vanuit het perspectief van de docenten en hierover gepubliceerd in ‘Inspired to change’ van Frans Jacobs en Ellen Sjoer (Eds.). In zijn conclusie schrijft hij over de zoektocht van docenten naar het zinvol inzetten van blended learning. Rode lijn door zijn conclusie is dat docenten graag hun ervaringen willen delen en er een grote behoefte is aan verbinding. Daarnaast moeten managers dit proces ondersteunen en ook wel een beetje afdwingen. Een combinatie van bottom-up en top-down implementatie lijkt hierbij de beste ‘blend’ te zijn.

Wilfred Rubens noemt in zijn boek ‘E-learning, trends en ontwikkelingen’ (2013) de noodzaak van een cultuur gericht op samenwerken om zelf gestuurd en zelf georganiseerd leren mogelijk te maken. Hij erkent hierbij direct dat dit geen eenvoudige opdracht is om te realiseren, hierbij zijn goede (online) faciliteiten en  collegiale ontmoetingen in ieder geval de basis.

Kennisdelen vraagt urgentie, ondersteuning en de mogelijkheid om met elkaar te verbinden. En wat levert het op? Een dynamische organisatie met respect voor elkaars kennis en een hoge leercurve!

Diplomauitreiking

joanneheidingadocenten, motivatieLeave a Comment

diploma

Vandaag mag ik voor het laatst een diploma Commerciële Economie uitreiken bij De Haagse Hogeschool. Vanaf 1 september ben ik geen vakdocent meer, maar docentopleider, adviseur blended learning en trainer.

Diploma’s uitreiken is voor elke docent een jaarlijks terugkerend cadeautje. De studenten die ik mag toespreken heb ik vier jaar lang begeleid bij hun studievoortgang, geholpen om slimme studiekeuzes te maken en obstakels te overwinnen. Maar ik moet mijn rol als SLB-er (Studie Loopbaan Begeleider) niet te groot maken. ‘Mijn’ studenten zijn prima in staat de regie te nemen over hun studie, ook al kiezen ze zeer verschillende paden. Er wordt veel gesproken over gepersonaliseerd leren en hoe dit geïmplementeerd moet worden. In de praktijk zie ik dit al jaren gebeuren, de studenten doen dit gewoon zelf. Elke keer maken zij weer de keuze voor studie, werk of privé, waar en hoe ze leren en hoeveel ze erin wensen te investeren. Niet elke keuze pakt even succesvol uit, maar ook dat is leerzaam.

Als ze dan op dat podium staan en ik mag ze toespreken, dan zie ik een student staan die van puber is uitgegroeid tot beginnend beroepskracht. Graag geef ik ze hun verdiende HBO diploma en geniet ik mee van hun succesmoment. Nog even de trotse ouders en vrienden de hand schudden en de kersverse bachelors bestormen de markt en deze keer ga ik met ze mee!

Literatuurlijst voor deze zomer

joanneheidingaprofessionaliserenLeave a Comment

De zomer komt eraan, dus tijd om de e-reader en boekentas te vullen met de nodige literatuur. Ik ga deze zomer de volgende boeken (verder) lezen:literatuur

  • Michael Fullan: Stratosphere
  • John Hattie: Leren zichtbaar maken
  • Filip Dochy: Bouwstenen voor high impact learning
  • Marcel de Leeuwe & Wilfred Rubens: Social learning en leren met sociale media
  • Ruth Clark: Evidence Based Training Methods
  • Norman D. Vaughan: Teaching in Blended Learning Environments

Of ik ze allemaal weet door te ploegen kan ik niet garanderen, niets doen is ook veel werk. Heb jij nog tips voor andere titels? Laat het weten!!

Les geven met een e-book: The road to succes?

joanneheidingadocenten, tools, werkvormenLeave a Comment

https://www.edumundo.nl/

Voorbeeld e-book Edumundo

En dan ga je met een e-book aan de slag in de les. Studenten lezen op hun device het boek, bekijken aanvullende filmpjes en lezen een verdiepend interview. Afsluitend maken ze individuele opdrachten. Het staat allemaal online, in een mooie omgeving, ideaal. Ze zijn voorbereid, hebben op hun favoriete medium kunnen studeren en dan komen ze naar mijn les.

E-Book

De afgelopen twee jaar heb ik les gegeven uit het e-book ‘Branding & Positionering’ van Boumans en van der Vorst, uitgegeven door Edumundo. Een goed boek, in een mooie online omgeving, altijd up to date en met een dashboard waarin ik kan zien wat mijn studenten doen. Wat een luxe, ik kan zien wat mijn studenten doen! Hoe lang ze lezen, wat ze lezen en hoe ze de opdrachten maken. Die learning analytics zijn toch wel een groot voordeel van leren online organiseren. Helaas zie ik ook dat de studenten helemaal niet lang bezig zijn met het boek, de opdrachten matigjes maken, kortom, zich er makkelijk vanaf maken. En dan komen ze naar mijn les.

Online vs gedrukt

Het grote voordeel van een e-book is dat het in een medium is gemaakt dat veel meer mogelijkheden biedt dat een gedrukt boek. Een e-book kan interactief, met beeld en geluid, ingericht worden. Het is makkelijk aan te vullen met actuele voorbeelden, linkjes naar relevante artikelen en biedt mogelijkheden voor online samenwerken. Het grote nadeel is dat studenten (blijkt uit onderzoek), minder goed leren van scherm dan van papier. Ook is het moeilijker overzicht over de stof te krijgen in een digitale omgeving, wat staat waar en waar was ik ook al weer gebleven? Een derde probleem is hoeveel stof je online kan aanbieden. In een boek is het makkelijker een model uitgebreid toe te lichten met veel tekst en plaatjes. Online veel lezen is niet ideaal, maar er kunnen wel filmpjes gebruikt worden. Aldus voorbereid komen ze naar mijn les.

In de les

In mijn dashboard heb ik gezien dat 70% van mijn klas zich redelijk heeft voorbereid. Ik heb de antwoorden op de vragen geïnventariseerd en vastgesteld wat wel en niet begrepen is. Ik heb sheets gemaakt om de moeilijke gedeeltes van de stof extra toe te lichten kortom, ik ben er klaar voor!

De eerste tien minuten van de les gaan op aan een klaagzang over wat wel en niet werkt in het e-book. De meeste problemen zijn minimaal en de helpdesk achter het e-book werkt prima, als studenten tenminste de moeite nemen die even te contacten. Overduidelijk moeten de studenten wennen aan deze nieuwe vorm van studeren.

Vervolgens moet ik toch aanhangig maken dat 30% van de aanwezigen hun werk niet heeft gedaan. Zonder in discussie te gaan over de reden van hun online afwezigheid, stel ik voor dat deze groep wel mee mag doen met het theoretische gedeelte van de les, maar tijdens het bespreken van de opdrachten deze elders moeten gaan maken. Onder enig gemor gaat de groep akkoord.

Nu aan de slag met de sheets. Ik verduidelijk de genoemde modellen in het boek en probeer de relevantie ervan uit te leggen. Ook heb ik nieuwe voorbeelden gezocht om een model daarop los te laten. Tot mijn schrik blijkt dat bijna niemand het model echt kan toepassen in een nieuwe situatie, maar ze hebben de stof toch gelezen en de opdrachten gedaan? Ter plekke besluit ik een deel van het e-book te herhalen in de les: Ik zet ze achter hun device, laat ze de stof weer lezen en toepassen op mijn case. Lopend door de klas geef ik feedback en uitleg. Uiteindelijk heb ik geen tijd meer om de opdrachten te bespreken, of de 30% studenten die niets hebben gedaan weg te sturen. Het zweet staat mij op de rug en van verdiepend lesgeven bovenop het e-book is vandaag geen sprake geweest.

Reflectie op de les en onderwijsvorm

Deze lesbeschrijving is van een jaar geleden, uiteraard was ik niet tevreden over hoe de les verliep en de rol van de studenten hierin. Werken met een e-book heeft mijn inziens grote meerwaarde, maar het vraagt wel de nodige verandering van het lesontwerp. Samen met de schrijvers van het e-book is een nieuw lesontwerp gemaakt dat de lessen zinvoller en meer verdiepend heeft gemaakt. De lessen zijn helemaal project gestuurd geworden. Door geen theorie meer uit te leggen in de les, maar studenten met hun eigen project aan het werk te zetten, wordt er veel intensiever met de modellen en theorie gewerkt. De theorie staat immers prima uitgelegd in het boek, studenten moeten echter de moeite nemen om goed te lezen en toe te passen.

Het klassikale gedeelte van de les bestaat nu uit een korte terugkoppeling van de learning analytics, uitleg over de structuur van de les en tijd voor studentvragen. Hierna gaan de projectgroepen aan de slag. Ik volg ze online en via korte consults. Aan het einde van de les haal ik iedereen nog even bij elkaar om samen te vatten wat we hebben gedaan en waar de leerpunten nog liggen. Om dit mogelijk te maken zijn de bijeenkomsten twee keer zo lang geworden (drie klokuur) en ook dusdanig ingeroosterd.

Online leren impliceert een zekere mate van zelfredzaamheid en vaak ook meer begrip van de stof. Mijn ervaring is dat dit, zeker in het begin, intensief begeleid moet worden door de docent. Net als dat docenten zoeken naar de beste blended lesvormen, zoeken studenten naar de beste blended leervormen. Door dit met studenten te bespreken kan al veel gewonnen worden, zij kunnen goed uitleggen wat wel en niet werkt voor hen en waarin ze nog kunnen ontwikkelen. Werken met een e-book is een flinke transformatie en vraagt echt andere lessen. Met ons nieuwe lesontwerp is het vak Branding & Positionering een succes, stijgt de studentwaardering en sta ik weer relaxed in de klas!

Blended ontwerpen vanuit het creëren van verbinding

joanneheidingamotivatie, ontwerpenLeave a Comment

master thesisIn 2013 schreef ik mijn masterthesis over hoe studiesucces vergroot kan worden met de kracht van verbinding. Nu vijf jaar later zie ik nog steeds dat leren en ook online leren succesvol wordt op het moment dat er verbinding ontstaat. De grote valkuil van een docent is de aanname dat de student net zo graag als jij, alles wil weten over jouw expertise/onderwerp. Helaas is dit in de praktijk niet zo. Ondanks dat bepaalde onderwerpen noodzakelijk zijn om een studie te halen of om verder te komen in je werk, betekent dit niet dat de cursist of student er graag mee aan de slag gaat. Studeren en leren kost tijd en energie en moet concurreren met andere verplichtingen, wensen en taken. Dus hoe zorg je ervoor dat jouw studenten wel met enthousiasme in de stof duiken of nieuwe vaardigheden leren? Mijn inziens begint succesvol studeren en leren met het zorgen voor verbinding tussen de student, docent, groep en lesstof.

Verbinden & motivatie

Verbinding ontstaat vanuit een relatie. Mijn vader (ruim 30 jaar docent) zegt altijd: “Goed onderwijs staat of valt met de man of vrouw voor de klas”. Meestal leer je niet puur voor jezelf, er zijn maar weinig mensen waarbij al hun motivatie 100% intrinsiek is. Je leert en studeert om iets te bereiken, jezelf te bewijzen en om jouw docent, trainer of coach trots te maken. Dat doe je, omdat je je verbonden voelt met de mensen die betrokken zijn bij jouw leerproces.

Leer-cultuur

Als die verbinding de basis is voor succesvol leren, hoe gaat dat dan in een online en blended leeromgeving, waar er niet altijd persoonlijk contact is en er vaak meer zelfstudie wordt gevraagd? Graag zou ik direct een briljant antwoord geven op deze vraag, maar helaas heb ik ‘de heilige graal’ nog niet gevonden. Ik heb echter wel gemerkt dat het stellen van deze vraag de eerste stap is in het creëren van een succesvolle ‘learning journey’. Het antwoord is voor elke organisatie anders en hangt nauw samen met hoe de leer-cultuur is in het bedrijf, de opleiding en zelfs de klas. Deze cultuur kan een sterke motivator zijn, maar ook het leerproces negatief beïnvloedden. Als mentor in het HBO kan ik mij elk jaar weer verbazen over de grote impact van groepsdynamica op het studiesucces van de individuele studenten.

Persoonlijk, Uitdagend & Simpel

In mijn masterthesis kwam ik tot de conclusie dat een succesvolle ‘learning journey’ gemaakt moet worden vanuit drie kernprincipes: Persoonlijk, uitdagend en simpel. Deze principes lees ik nu ook terug in de boeken van Hattie en Dotchy over succesvol leren en doceren. Of het leren nu online of offline plaatsvind, alleen of in een groep, het ontwerp en de begeleiding van het leerproces moet zeer zorgvuldig gedaan worden. Aandacht voor de student als individu en als groepsmens is hierbij de basis. Leren en ontwikkelen begint niet bij de stof, het begint bij de mens, in relatie tot de ander. Als lessen en cursussen vanuit deze gedachte ontwikkeld zouden worden, zou ons onderwijs er heel anders uitzien!

Blended ontwerpen voor trainers

joanneheidingaontwerpen, professionaliseren, toolsLeave a Comment

Afgelopen maandag gaf ik een gratis workshop aan drie trainers, acht voorgezet onderwijs docenten en een docent basisonderwijs. Behalve dat ik keihard aan het werk was om iedereen een waardevolle workshop te geven, viel mij de grote verschillen op tussen de ontwerpprocessen van de docenten en trainers. Ik had dit al eerder ervaren tussen verschillende trainingen, maar nu ik beide doelgroepen bij elkaar had werd mij het volgende duidelijk:

Docenten hebben meer tijd

blended design canvas

Blended ontwerp docenten

Zo ervaren docenten dit echter niet. De werkdruk in het onderwijs is zeer hoog en er is weinig ruimte om nieuwe dingen te ontwikkelen. De lessen moeten immers gewoon doordraaien en daar zit gek genoeg ook de tijdswinst. Een docent heeft tijd om te experimenteren, een keer een wat minder goede les te hebben en in een verloren middag het een en ander uit te werken. Een trainer, en zeker een zelfstandige trainer, heeft die luxe niet. Elke training moet goed lopen en zinvol zijn om de klant tevreden te stellen om een vervolg opdracht mogelijk te maken. De commerciële wereld is een stuk strenger als het gaat om ‘herhaalaankopen’ en het geven van een goede recensie.

Omzet vs leerdoelen

blended design canvas

Blended ontwerp trainers

Omzet en leerdoelen, niet echt tegengestelden van elkaar, maar wel in het onderwijs. Voor docenten speelt omzet geen rol, schoolleiders en managers zijn hier mee bezig en in het klaslokaal gaat het om de inhoud. Daarom is het ook veel natuurlijker, en soms makkelijker, voor docenten om in leerdoelen te denken bij het maken van een lesontwerp. Trainers moeten wel nadenken over omzet, leerdoelen lijken minder relevant en output des te meer.

Trainen is geen lesgeven

Karin de Galan (2015) definieert trainen als ‘het stimuleren van verandering van gedrag, vaardigheden en overtuigingen bij deelnemers’. Marjolein Ploegman en Wim de Bie (2008) schrijven dat een docent leiding geeft aan het leerproces en dat doet door het geven van opdrachten en begeleiden van het proces om de opdracht te maken. John Hattie (2012) beschrijft excellente leraren als mensen die hun vakkennis en leservaring dusdanig geïntegreerd hebben dat zij een optimaal leerklimaat kunnen creëren, feedback kunnen geven en geloven dat hun leerlingen succes kunnen hebben. Deze laatste beschrijving zou, wat mij betreft, ook op moeten gaan voor een trainer, desondanks is trainen niet hetzelfde als lesgeven. Een trainer richt zich in eerste instantie op het veranderen van gedrag en ontwikkelen van vaardigheden, het overdragen van kennis is daaraan ondergeschikt. Bij een docent is dit meestal andersom. En een ander belangrijk verschil, een trainer heeft zeer beperkte tijd om zijn doelen te halen.

Ontwerpen voor trainers

Wat betekent het bovenstaande voor het ontwerpen van blended trainingen? Een aantal punten:

  1. Leerdoelen zijn heel schools, maar erg nuttig voor een trainer. Als het woord leerdoelen wordt ervaren als een ‘jeukterm’ dan mag je het van mij ook ‘SMART geformuleerde output’ noemen.
  2. Het ontwerp moet down-to-earth zijn en gericht op de korte termijn. Juist voor een trainer zijn quick wins van groot belang. Met positieve ervaringen en feedback kan de training verder blended vorm gegeven worden voor de lange termijn.
  3. Online leren faciliteren is van groot belang. Juist doordat trainers minder de nadruk leggen op kennisoverdracht, kan hier in een e-learning wel aandacht aan worden besteed. Daarnaast, en nog belangrijker, is het mogelijk om online leergemeenschappen te creëren die het effect van de training vergroten, verlengen en plaats onafhankelijk maken.

En wat levert een goede blended training met een e-learning op? Juist omzet, en dat is niet onbelangrijk voor een trainer!

Methodieken & tools voor blended onderwijs

joanneheidingatools, workshopLeave a Comment

Gisteren presenteerde SURF/SIG Blended Learning een infografic over hun onderzoek naar ‘Methodieken & tools voor blended onderwijs’. Het onderzoek is gebaseerd op een kleine 100 respondenten en geeft een beeld van de stand van zaken van blended learning in het hoger onderwijs. Ondanks dat de onderzochte groep niet erg groot is, herken ik bijna alles wat in de infografic staat.

tools

Bron afbeelding: www.surf.nl

Aantal tools

Opvallend vind ik het vrij kleine aantal tools dat gebruikt wordt. Ondanks dat er vele tools beschikbaar zijn, is het helemaal niet handig heel veel verschillende te gebruiken. De mogelijkheden van online tools overlappen elkaar vaak en met veel tools om te gebruiken verlies je het overzicht over de kenmerken, wachtwoorden en hoe het in de les ingezet kan worden. Daarnaast zitten in de ELO’s (elektronische leeromgeving) ook de nodige tools.

 

Methodiek

methodieken

Bron afbeelding: www.surf.nl

Uit het onderzoek blijkt ook dat de meeste docenten geen specifieke methodiek gebruiken om een blended lesontwerp te maken. Gezond verstand en experimenteren is de basis voor de meeste ontwerpen, advies hierbij is wel om zorg te dragen voor een stevige didactische grondslag. Op de Haagse Hogeschool wordt The Blended Learning Puzzle gebruikt en zelf gebruik ik het Blended Design Canvas. Beide methodes zijn gebaseerd op de Taxonomie van Bloom en Constructive Alignment.

Canvas

Afgelopen week heb ik het canvas gebruikt om met een trainingsbureau een blended ontwerp te maken. Juist omdat trainers (vaak) geen onderwijsachtergrond hebben en wel een duidelijke omzetdoelstelling, werkt het canvas goed om in een middag een praktisch blended ontwerp te maken dat direct in de markt gezet kan worden. Ook voor trainers zijn online onderwijstools erg interessant en meestal gratis. Inmiddels is het (technisch) helemaal niet meer moeilijk om een kort filmpje te maken ter ondersteuning van een training, een quiz te maken of deelnemers te vragen bij te dragen aan een wiki. Meer over blended ontwerpen voor trainers in mijn volgende blog, ergens volgende week!

Ontwerpen met het Blended Design Canvas

joanneheidingaprofessionaliseren, tools, workshop

Blended Design CanvasGoed onderwijs start met een goed lesontwerp, dit geldt natuurlijk ook voor blended learning. Voor het maken van een (gewoon) lesontwerp zijn verschillende methodes beschikbaar. Voor een blended lesontwerp is er nu het Blended Design Canvas (ontwikkeld door Blend It). In deze blog geef ik uitleg over het canvas en wat het kan opleveren.

Met wie

Het vullen van het canvas kan het beste in teamverband gedaan worden, hierdoor ontstaat betrokkenheid en kan je gebruik maken van de gezamenlijke kennis en ervaring van het team. Het canvas kan gezien worden als een brainstormtool en is zeer geschikt om een goed gesprek te voeren over jullie onderwijs en trainingen.

Huidige situatie

Het ontwerpproces start met het in kaart brengen van de huidige situatie. Hierbij staan twee vragen centraal: Waarom wil je aan de slag met blended learning en welke doelen heb je? Als dit duidelijk is kan geïnventariseerd worden welke kennis en mogelijkheden er al in huis zijn en wat je nog mist. Door de huidige situatie in kaart te brengen worden de verwachtingen van blended learning in het team duidelijk en start iedereen vanuit hetzelfde punt.

Visie, doelgroep en leerdoelen

Het is belangrijk om de visie op jullie onderwijs en op leren expliciet te maken en eventueel te verbinden aan blended learing. Samen met een heldere doelgroepomschrijving en de leerdoelen voor de training of module, ontstaan hiermee de uitgangspunten van het ontwerp. Het Blended Design Canvas helpt je de leerdoelen helder en eenduidig uit te werken en koppelt deze aan de Taxonomie van Bloom.

Constructive Alignment

De leerdoelen, de nog te bedenken blended werkvormen en de toets moeten elkaar versterken en ondersteunen. Als een leerdoel is geformuleerd op het niveau ‘toepassen’ van Bloom, dan moeten de werkvormen en de toets hier ook op aansluiten, dan ontstaat er ‘constructive alignment’ en wordt elke lesactiviteit relevant voor de student. Ook is de kans groter dat de toets betrouwbaar en valide is.

Randvoorwaarden

Naast de inhoudelijke keuzes die elk lesontwerp nodig heeft, zijn er ook nog bepalende randvoorwaarden. In het canvas breng je deze eenvoudig in kaart, zodat iedereen weet binnen welke grenzen het lesontwerp gemaakt moet worden. Hiermee voorkom je prachtige ontwerpen die niet uitvoerbaar blijken vanwege geld, tijd of bijvoorbeeld ruimtegebrek.

Werkvormen & tools

Als duidelijk is wat de basis is van het ontwerp kan de module daadwerkelijk ingevuld worden. Met behulp van werkvormen-kaartjes ga je met het team de lessen online en offline inrichten (zie afbeeldingen). De truc is om alle lesactiviteiten op elkaar af te stemmen, zodat deze elkaar versterken en een logisch vervolg zijn op het voorgaande. Dit vraagt het nodige puzzelen, schuiven, aanpassen, etc.  Met het maken van het ontwerp worden vragen beantwoord zoals: Welke rBlended Design Canvasol speelt e-learning in de face-to-face lessen? Welke werkvormen zijn zo activerend dat de studenten zonder moeite alleen verder studeren? En, hoe organiseer je online intervisiegroepen?

Het ontwerp is klaar!

Als alle elementen van het canvas zijn ingevuld ligt er een training of lesmodule die verder uitgewerkt en uitgevoerd kan worden. Dit resultaat geeft veel voldoening en is waardevol voor de teamspirit. De taken kunnen nu verdeeld worden, docenten gaan lessen maken, ICT-ers zorgen voor de juiste tools en het management voor tijd en ruimte om het ontwerp mogelijk te maken.

Het Blended Design Canvas is een praktische tool waarmee je een blended lesontwerp maakt waar het hele team achter kan staan. Wil je ervaren wat het canvas kan doen? Meld je dan z.s.m. aan voor een workshop door te mailen naar joanne@blendit.nu.

Blended learning, voor wie doe je het eigenlijk?

joanneheidingadocenten, motivatie, ontwerpenLeave a Comment

doelgroepVaak als ik vertel over blended learning en het inzetten van ICT in het onderwijs kijken mensen bezorgd en vragen zij zich af of dat geen docentenbanen kost. Diezelfde zorg hoorde ik ook van hulpverleners die meer online wilden gaan doen: neemt ‘het internet’ ons onze banen af?
Gelukkig kan ik hierop volmondig NEE zeggen. Blended learning verrijkt het onderwijs en hopelijk ook het werk van hulpverleners, maakt ons werk soms complexer, maar ook veel flexibeler en tijd en plaats onafhankelijker. Dat klinkt allemaal prachtig, maar voor wie doen we dat eigenlijk? Hieronder breng ik de verschillende doelgroepen en hun belangen in kaart.

Doelgroep schoolleiders & managers

Het blended maken van onderwijs creëert de mogelijkheid om online een deel van de lessen (vaak kennisoverdracht) weg te zetten. Met slim gemaakte kennisclips, korte hoorcolleges, artikelen, quizjes en andere content kunnen studenten in hun eigen tempo en op een locatie van hun keuze de stof leren. Managers vinden dat een goed idee want dat creëert lucht in het rooster en het gebouw, staat goed op het CV van de school en geeft docenten de mogelijkheid om op een andere manier les te geven. Daar staat echter wel tegenover dat het ontwikkelen van goed blended onderwijs vraagt om bijscholing van de docenten, investering in de ICT infrastructuur van de school en een breed draagvlak voor blended learning.

Doelgroep docenten & onderwijsassistenten

Docenten die blended lesgeven hebben hiervoor vaak zelf het wiel uitgevonden. Eén van mijn cursisten die al een aantal vakken blended had gemaakt noemde dit ‘blinded learning’. Hiermee aangevend dat het vaak zoeken is naar de ‘juiste blend’ en bijpassende ICT middelen en dat er veel moet worden geëxperimenteerd. Als de juiste blend dat uiteindelijk gevonden is en de lessen beginnen te lopen ontstaat er een cultuurverandering. Er is in de les echt tijd om te verdiepen op de stof en individueel met studenten te werken. Niveauverschillen tussen studenten zijn makkelijker aan te pakken omdat sneller duidelijk is wat die verschillen zijn. Het vinden van die juiste blend en studenten hierin meenemen vraagt een docent die gelooft in de kracht van blended learning en is getraind in het gebruik ervan. Als zij vervolgens hun best pactice met collega’s gaan delen is er grote kans dat het blended leren zich als een olievlek langzaam door de organisatie verspreid.

Doelgroep studenten & hun achterban

Voor studenten is blended learning vaak een verademing, al moeten ze er natuurlijk wel even aan wennen. Doordat een deel van de lesstof, huiswerk en oefeningen online plaatsvinden zijn ook de studenten minder afhankelijk van het klaslokaal en het rooster. De grootste kans ligt echter bij hun motivatie. Doordat blended leren een beroep doet op de zelforganisatie en autonomie van de student ontstaat er een verandering in hoe zij gemotiveerd zijn. Deci & Ryan (2000) maken een onderscheid tussen gecontroleerde motivatie en autonome motivatie. Hoe autonomer de motivatie is, hoe meer deze intrinsiek gereguleerd is. Studenten die zelf kunnen bepalen hoe ze hun studie inrichten, hierbij duidelijke instructie en eerlijke feedback krijgen, zijn succesvoller.

Door blended learning te ontwikkelen vanuit de behoefte van de studenten, kennis en kunde van de docenten en de mogelijkheden van het management, ontstaat een win-win-win situatie. Uiteraard is de afstemming tussen de doelgroepen van groot belang en niet altijd makkelijk. De grootste valkuil is echter om blended learning in te zetten als efficiëntieslag binnen de organisatie. Blended learning is niet bedoeld om ‘lean’ of ‘just in time’ onderwijs te creëren. Het is bedoeld om het onderwijs te verrijken en docenten in hun kracht te zetten!